Cốt lõi: Ẩn dưới cảm xúc là những suy nghĩ. Tất cả mọi trạng thái tinh thần lẫn thể lý đều có gốc rễ là suy nghĩ. Suy nghĩ tạo ra và quy định loại năng lượng mà chúng ta trải nghiệm.

Om Shanti.

“Hãy nghĩ tích cực lên!”

“Sao bạn không nghĩ khác đi? Tôi thấy chuyện ấy có gì to tát, phức tạp lắm đâu?!”

“Vì bạn cứ suy nghĩ nhiều quá mà tự làm khổ mình đấy thôi …”

Bạn đã từng nhận những lời tương tự vậy chưa? Nhiều người chia sẻ rằng nghe những lời như vậy chỉ càng làm cho trạng thái của họ tệ đi thêm. Thoạt nghe thật vô bổ khi bảo một người đang điên tiết hãy bình tĩnh lại; bảo một người u uất hãy tươi tỉnh, hân hoan; bảo người quen tự ti dựa dẫm hãy can đảm, tự trọng … Tuy nhiên, hẳn là có lý do khi mọi người vẫn thường nói vậy. Sự vô nghĩa của những lời khuyên kiểu này thực ra đang bóc tách gốc rễ đích thực về cảm xúc. Vấn đề nằm ở chỗ ta không nghĩ khác đi được, chứ không phải việc suy nghĩ tích cực lên, nhìn nhận khác đi là sai. Việc mời một người đang khát nước hàng trăm món ngon thịnh soạn đúng là vô ích. Song, cái chưa phù hợp là bàn ăn chứ không phải tâm ý, động cơ của chúng ta khi đưa.

Cảm xúc dường như là một con ngựa hoang bất kham với đại đa số chúng ta, “giận quá mất khôn” là chuyện thường diễn ra. Điều chúng ta cần thay đổi không phải các biểu hiện cảm xúc, mà là suy nghĩ ẩn dưới chúng.

Suy nghĩ. Chỉ có suy nghĩ. Hãy kiểm tra suy nghĩ!

Cũng giống như khi bị sốt, nhiệt độ cơ thể chúng ta tăng cao vậy, việc cần làm là điều trị cơn sốt chứ không phải chỉ loay hoay giảm thân nhiệt mà thôi. Cảm xúc chỉ là biểu hiện thành hình của một suy nghĩ nào đó đang tồn tại. Hình thái cảm xúc tích cực hay tiêu cực cũng dựa trên tính chất của suy nghĩ đang có. Chẳng hạn cùng là việc các thế hệ chung sống cùng một nhà, trong khi hầu hết người châu Á cảm thấy dễ chấp nhận thì một người lớn lên trong nền văn hoá phương Tây vốn ưu tiên tính riêng tư sẽ cảm thấy vô cùng ngột ngạt.

Tình huống & Trạng thái	Xử trí bề mặt thường gặp	Suy nghĩ ẩn dưới	Suy nghĩ mới sau khi được tháo gỡ/ chuyển hoá
Ví dụ 1: Tôi cảm thấy vô vọng, chán nản trong việc tìm được một công việc vừa ý nghĩa và phù hợp giá trị bản thân vừa có mức thu nhập tốt.	Tôi cần phải cảm thấy hài lòng, biết đủ với một công việc hoặc là có thu nhập tốt hoặc là phù hợp giá trị.	Tìm được một công việc có thu nhập tốt và phù hợp giá trị là điều kiện để tôi cảm thấy hài lòng, hạnh phúc. Vì thế, không thể khác là tôi thấy vô vọng, chán nản khi chưa tìm ra công việc lý tưởng.	Tôi – linh hồn, biết ơn và trân trọng tất cả những gì thuộc về hiện tại. Tôi có thể chủ động dần dần cải thiện công việc theo mong muốn bản thân. Hạnh phúc trong tôi – linh hồn, không bị ảnh hưởng bởi công việc tôi làm. Mà ngược lại, bởi tôi hạnh phúc, tôi mang tới – lan toả hạnh phúc trong bất cứ gì đang làm.
Ví dụ 2: Tôi thấy bản thân mất giá trị khi người vốn luôn gần gũi tôi bỏ đi, không còn cần đến tôi nữa.	(!) Tôi phải giữ người ấy lại cho bằng được bằng nhiều cách khác nhau. (2) Tôi phải tìm một người thay thế, tốt hơn để quan tâm, “đầu tư” tâm sức. (3) Tôi phải “nâng cấp”, chỉnh sửa mình vì chưa đủ tốt, chưa đủ đẹp, chưa đủ hoàn thiện.	Giá trị của tôi được quy định bởi sự hiện diện của người đó, bởi mức độ người đó ưu tiên và quan tâm tôi, bởi việc mọi người cần đến tôi ra sao.	Giá trị của tôi tách rời khỏi bất cứ ai dù là những người thân gần nhất. Tôi luôn trọn vẹn và đẹp nhất khi là chính mình. Mỗi người có toàn quyền lựa chọn mọi thứ trong đời. Chính vì yêu thương mà tôi trao trả tự do cho họ và tôn trọng chính bản thân cũng như người ấy. Tôi chúc phúc cho họ mọi điều an lành, viên mãn. Tôi thấy bản thân mình xinh đẹp với trái tim rộng lớn và tình yêu rộng rãi.

Hiểu về tâm trí

Tâm trí là nhà máy sản xuất suy nghĩ tự động và liên tục

Nhờ bạn lưu ý 02 đặc tính này: tự động, và liên tục. Không có chuyện chúng ta ngừng được việc tạo ra các suy nghĩ. Vì các suy nghĩ liên tục được tạo ra, điều duy nhất thuộc quyền kiểm soát của chúng ta là quyết định loại suy nghĩ nào xuất hiện. Nếu ví tâm trí giống như một cái máy làm kem thì khi chúng ta bỏ matcha vào nó sẽ làm ra những cây kem vị trà xanh; và khi cho socola vào, mặc định nó phải tạo ra kem socola – không thể khác!

Chúng ta có các lập trình cảm nhận nằm sẵn trong tàng thức và lăng kính này quy định màu sắc sự kiện bên ngoài. Trừ khi các chương trình nhận thức được cài đặt lại cho đúng, toàn bộ mọi thứ bên ngoài đều nhuốm màu bởi góc nhìn bên trong.

Như vậy, tuy không thể tắt chiếc máy này đi, chúng ta có toàn quyền lựa chọn bỏ nguyên liệu nào vào theo ý mình. Thay đổi nguyên liệu thì tính chất, chất lượng suy nghĩ tự động được cải thiện theo.

“Nguyên liệu” chính là ý thức gốc

Tuỳ loại ý thức mà suy nghĩ cũng mang màu sắc tương tự. Với ý thức linh hồn, chúng ta có tầm nhìn và góc nhìn tốt hơn, thoáng đạt và rộng mở. Với ý thức cơ thể, chúng ta dễ mắc kẹt không chỗ này thì chỗ khác.

Chúng ta ai cũng mong muốn trải nghiệm cùng những điều tốt đẹp là: Bình An, Trí Tuệ (hiểu mình là ai, khả năng giải mã các câu hỏi trong đời sống, phân định), Yêu Thương, Hạnh Phúc, Sức mạnh tự trị, Hân Hoan và Thanh khiết (đồng nhất trong ngoài, sáng nhẹ, trong trẻo). Mọi vấn đề sinh ra từ sự khác biệt, nhầm lẫn trong cách định nghĩa mà thôi. Trong sơ đồ dưới đây, vòng bên ngoài (gọi là vòng số 3) mô tả các định nghĩa dựa trên ý thức cơ thể; vòng số 2 mô tả các định nghĩa dựa trên ý thức linh hồn.

Trở thành chủ nhân của chính mình

Tâm linh đích thực trước tiên là làm chủ được thế giới nội tâm của chính mình, bởi cuộc sống bên ngoài là tấm gương phản chiếu lại trạng thái vương quốc nội tại mà thôi. Để hoàn toàn làm chủ cuộc đời mình, ta không chỉ dừng lại ở việc biết trên bề mặt nhận thức mà phải dựa trên nền tảng trí tuệ, thấu triệt quá trình biến chuyển từ ý muốn bên trong thể hiện ra thành hành động. Nói cách khác, làm chủ mình chính là làm chủ tâm trí và các suy nghĩ.

Rèn sắc bén trí tuệ để từ đó cai quản thế giới nội tâm chính là mục đích sau cuối của thiền định thiết thực. Chúng ta sẽ cùng bóc tách bản chất các phương pháp thực hành thiền khác nhau trong bài sau và chạm đến tâm điểm giao thoa của sự đa dạng này.

Thực hành: Thử chọn một khía cạnh bất kỳ của bản thân mà bạn muốn nhìn thấy sự thay đổi. Trong một ngày, chỉ tập trung chủ động tạo ra suy nghĩ đối cực mạnh mẽ và giữ suy nghĩ ấy liên tục. Quan sát chuyển hoá trạng thái cảm xúc của bản thân.

Ví dụ:

Suy nghĩ quen thuộc từ trước đến nay của tôi là “Thoả hiệp làm mọi thứ theo ý người tôi yêu thương mong muốn chính là thể hiện sự quan tâm và tình yêu của tôi tới họ – dù cho bản thân tôi có lấn cấn, không thoải mái với việc làm ấy.”

Hôm nay, tôi trải nghiệm suy nghĩ mới rằng:

“Bằng chính việc lắng nghe và thành thực với cảm xúc, tự làm đầy những nhu cầu tinh thần trong bản thân mà tôi có thể yêu thương mọi người xung quanh tốt và đúng đắn nhất! Niềm hạnh phúc của tôi chính là nền tảng cho hạnh phúc của tất cả mọi người. Niềm hạnh phúc của tôi cũng quan trọng như của bất cứ ai khác vậy!”

Om Shanti.